Contact

Bezoekadres
Laan Corpus den Hoorn 101
9728 JR Groningen
T. 050-5343844
E. info@vnoncw-mkbnoord.nl

De Kanselarij
Turfmarkt 11
8911 KS Leeuwarden
T. 085-4891693
E. info@vnoncw-mkbnoord.nl

Postadres
Postbus 132
9700 AC Groningen

Gips in de herhaling

In 2050 moet Nederland volledig circulair zijn. Om te zorgen dat Noord-Nederland de beste circulaire regio van Europa wordt, zijn VNO-NCW MKB Noord en Rabobank een strategisch partnerschap aangegaan. Door er samen de schouders onder te zetten willen ze informeren, inspireren en stimuleren. Omdat goed voorbeeld goed doet volgen, vertelt Henk Top van GipsRec hoe gipsplaten tot wel dertig keer langer kunnen meegaan.

De afvalverwerkingsbusiness was een bekende wereld voor Henk Top. Top Milieu Service, het bedrijf van de familie, waar Top zelf mede-eigenaar van is, verhuurt containers, ontruimt, transporteert en recyclet.

Tijdens al deze werkzaamheden viel het de medewerkers op dat er steeds meer gipsplaten tussen het bouw- en sloopafval zaten. Zouden ze daar niet iets mee kunnen? Een idee vatte post in Tops hoofd en zo kwam, zoals dat gaat, van het een het ander. Begin 2019 vestigde hij GipsRec in Farmsum: een bedrijf dat gipsplaten vermaalt tot poeder, waarna gipsproducenten er weer nieuwe platen van maken.

Gips hergebruiken – hoe kom je erop?
‘Heel veel googlen’, lacht Top. ‘Zo kwamen we in contact met een Ierse partij die in Europa al een paar installaties had gebouwd voor deze toepassing. En zo is het balletje gaan rollen.’

In heel Europa staan tien van zulke installaties, waarvan maar liefst drie – inclusief die in Farmsum – in Nederland. Of nou ja, nuanceert Top, er zijn wel meer installaties die gips recyclen, maar die horen dan bij een gipsproducent. Onafhankelijk zoals wij zijn er maar weinig.’

Het gips dat steeds meer en steeds vaker opdook in de containers is afkomstig uit woningen. In de jaren zeventig en tachtig kwamen de gipsplaten in zwang, en die zijn daarna nooit meer uit zwang geweest. Waar huizen gesloopt, gerenoveerd, geïsoleerd worden – er komt gips uit.

Lang belandde dat op storthopen, terwijl het best heel vaak hergebruikt kan worden. Hoe vaak precies hangt deels af van de puurheid van het gips, legt Top uit. Bij elke cyclus van vermalen en opnieuw tot plaat maken gaat zo’n vijf procent puur gips verloren. ‘We hebben twee afnemers. Eentje heeft een veel hogere grens; hun gips is zo’n twintig tot dertig keer te hergebruiken. Bij de ander ligt de gipsgrens lager, maar hún platen gaan nog steeds tien tot vijftien keer mee.’

Los van het gipspercentage speelt ook de conditie van het materiaal mee. Mooie, nette, schone platen zijn gemakkelijker te recyclen dan gips dat in een container heeft gezeten tussen ander sloop- en bouwafval en daarmee vermengd is. ‘Hoe mooier en schoner, hoe beter. Maar dit geldt natuurlijk voor álle afval.’

Waarom zou je het willen hergebruiken?
‘Omdat je als ondernemer een voortrekkersrol wilt vervullen’, zegt Top gedecideerd. Maar ook voor de zaak zelf zijn er voordelen. ‘Ten eerste bespaar je C02. Ten tweede: als je zorgt dat je je gips aan de voorkant goed sorteert, heb je in het verdere proces geen last van sulfaat, wat anders opduikt als stoorstof en voor problemen zorgt. Met deze werkwijze kom je het verder nergens meer tegen.’

Dit betekent niet dat het geen offers vergt. ‘Je moet investeren, ook als je nog niet weet of het werkt, of het goed is of niet. Wij waren natuurlijk al behoorlijk thuis in de wereld van de recycling, dat scheelt enorm. Maar dan nog is het een heel proces om het allemaal uit te vinden. Je moet er wat gevoel bij hebben. En durven, dat ook. Je moet het echt wíllen. Maar ik laat me niet afschrikken door een uitdaging. Dat is natuurlijk ook het mooie van ondernemen.’

Het haalbaarheidsonderzoek dat aan de bouw voorafging werd vergoed vanuit de Innovatieregeling van Economic Board Groningen, de installatie zelf vanuit het GROEIfonds samen met Rabobank Noordenveld West Groningen. Om het voor elkaar te krijgen, moest Top zijn nieuwe bedrijf wel vestigen in Farmsum, in de pas ontstane gemeente Eemsdelta. ‘Voor recycling heb je veel ruimte nodig en in Noordhorn, waar TMS al zit, is dat ondenkbaar. Farmsum heeft nog plek genoeg. Het bevalt hier uitstekend, mensen weten elkaar snel te vinden. Ik ben aangenaam verrast.’

In 2050 is Nederland circulair
Nederland heeft verdragen ondertekend, er moeten doelstellingen gehaald worden, in 2050 moet het hele land circulair zijn. Een kwestie van gewoon doen, zegt Top. Ook als het betekent als je gebaande paden moet verlaten. Ook als je om de valkuilen heen moet slalommen.

Gemakzucht, bijvoorbeeld, waarschuwt hij. ‘Het is goedkoper om plastic nieuw te maken dan om het te hergebruiken. Maar dit moet geen belemmering zijn.’

Ook bij gips ligt dit op de loer, legt hij uit. ‘Er zijn twee typen gips: gips uit groeves en gips dat afkomstig is uit de rookgasreiniging van kolencentrales, dat noemen we ‘natte wassing’. De kolencentrales worden momenteel afgeschaald, waardoor de voorraad gips slinkt, en dan ligt het voor de hand om toch nieuw gips te gaan delven, in plaats van het te hergebruiken.’

Gewoon beginnen
Voor ondernemers die twijfelen of ze de stap wel moeten nemen, heeft hij één advies. Het klinkt als een open deur, maar waarom zou je er meer woorden aan vuil maken? ‘Gewoon beginnen’, zegt hij nuchter. ‘Als niemand het voortouw neemt, komt er nooit iets van.’

En, voegt hij toe: houd ook eens op met zo bescheiden te zijn. Je doet iets goed, waarom zou je dat voor jezelf houden? ‘Vertel aan je klanten dat je ermee bezig bent. Maak er een unique selling point van.’ Dat laatste zit niet in de fabrieksinstellingen van de Noorderling, geeft Top toe. ‘Terwijl we dingen hier al snel tien keer beter doen’, knipoogt hij. ‘Maar als je dat niet communiceert, hoe moet je klant het dan weten?’

Wil je meer inspirerende verhalen?