THEMA     PROGRAMMA     SPREKERS     OVER WILLEM LODEWIJK    TERUGBLIK 2016

 

Terugblik op de vijfde Willem Lodewijk Conferentie - The New World

‘Dé organisatie bestaat niet. Het gaat om mensen. Het gaat om ons’

Tijdens de vijfde Willem Lodewijk Conferentie op 3 juni werd op Landgoed Lauswolt een thematisch vijfluik afgesloten over een wereld in verandering. Drie keynote speakers gaven hun visie op transitie en The New Wold. Waar Jos Aartsen – bestuursvoorzitter van het UMCG – op indringende wijze vooruitblikte op veranderingen die in de wereld van de zorg nog in de nabije toekomst liggen, was de nieuwe wereld bij de twee andere sprekers al een feit. Kern van hun boodschap: verander de wereld, begin bij jezelf.

De inhoudelijke aftrap van de vijfde Willem Lodewijk Conferentie wordt gedaan door dagvoorzitter Gerdi Verbeet. “We hebben het vandaag over The New World, een nieuwe, continu veranderende wereld. Een wereld die de afgelopen jaren onomkeerbaar is vernieuwd, die zich in een steeds sneller tempo ontwikkelt en daardoor niet voor iedereen bij te benen is. Die wereld biedt uitdagingen en kansen, maar brengt ook dilemma’s met zich mee.” Verbeet noemt onder meer polarisatie in de politiek en de veranderingen in het onderwijs en de financiële wereld.

 

'Verander de wereld, begin bij jezelf'

 

Maar, zegt zij: “Hoewel fundamentele veranderingen in de geschiedenis altijd gepaard gaan met frictie en crisis, brengen ze ook inspiratie en innovatie met zich mee. De voornaamste vraag die voor mij centraal staat is ‘waar  vullen mens en machine elkaar aan?’. De mens is een sociaal wezen, in staat tot empathie en bezieling, tot inspiratie en passie. Daarin ligt de sleutel: naast de voortschrijdende techniek en de snelle ontwikkelingen, zullen de komende jaren in het teken moeten staan van verbinding en betrokkenheid.” De mens centraal. Met die voorzet stuurt Verbeet de aanwezigen op reis, de dag in: een reis langs ingrijpende verandering en de centrale vraag “wat betekent dit voor mij als mens?”.  

 

De mens die goed voor zichzelf zorgt – Jos Aartsen

 

Jos Aartsen, bestuursvoorzitter van het UMCG, bijt het spits af. Hij doet dat met een confronterende kijk op verandering in de zorg. Aartsen begint met een serie duizelingwekkende cijfers. Momenteel liggen de uitgaven voor zorg in Nederland op 50 miljard euro per jaar. Die kosten blijven in het  huidige systeem almaar oplopen, schetst hij, omdat onze levensverwachting blijft stijgen, het aantal chronisch zieken toe zal blijven nemen en de zorgvraag daarmee ongebreideld groeit. Als we op deze manier doorgaan, zal het bedrag dat we aan zorg uitgeven in 2030 zijn gestegen naar  175 miljard euro.

Dat dit zo niet langer kan, is wellicht een voor de hand liggende boodschap. Aartsen slaagt er desalniettemin  in treffend de vinger op de zere plek te leggen: “De stijgende zorgvraag vraagt om een systeemverandering, maar die is in de huidige context onmogelijk. Zorgverzekeraars onderscheiden zich onvoldoende en ziekenhuizen mogen niet op toereikende wijze samenwerken in het zoeken naar de beste manier om een patiënt te behandelen, omdat de Autoriteit Consument en Markt ons direct op de schouders tikt: geen onderlinge afspraken maken! Daardoor is het niet de zorg voor de patiënt die centraal staat, maar het kostenplaatje van minister Schippers. Dat lijkt mij niet de gewenste maatschappelijke uitkomst van de manier waarop ons zorgstelsel is ingericht.”

Het staat volgens Aartsen al een paal boven water dat we de kosten op een gegeven moment eenvoudigweg niet meer kunnen opbrengen, en dan keert de wal het schip. “Geloof mij nou maar, over vijf jaar is het gedaan met die zogenaamde marktwerking in de zorg en ziet ons zorgstelsel er heel anders uit. Het sleutelwoord is preventie. Gezonder ouder worden kan alleen als we de stap maken van genezen naar voorkomen. Nu al weten we van duizenden mensen dat zij op een bepaald moment diabetes zullen krijgen. Als je dat nu al weet, kun je veel gerichter zorgen dat deze mensen überhaupt niet ziek worden.”

 

‘Ziekenhuizen, zorgverleners en bedrijfsleven moeten de vrijheid krijgen om de keten anders in te richten’

 

Als de shift naar preventie en gerichter behandelen gemaakt wordt, zullen we zien dat de manier waarop we zorg bieden ingrijpend verandert, betoogt Aartsen. “Ziekenhuizen zijn dan niet langer plekken waar mensen lange tijd verblijven om te genezen en verzorgd te worden, maar zullen veranderen in zeer specialistische, high-tech behandelcentra, waar een patiënt maar eventjes verblijft voor hij of zij weer naar huis gaat om te herstellen – met geavanceerde en persoonlijke hulpmiddelen. Maar dat gaat niet vanzelf: voor die innovatie zullen we veel gerichter samen moeten werken met het bedrijfsleven, dat die technologische vooruitgang aanmerkelijk kan versnellen. Ziekenhuizen, zorgverleners en bedrijfsleven moeten de vrijheid krijgen om de keten anders in te richten, het belang van de patiënt centraal te stellen.”

 

De mens die zichzelf kent – Hylke Faber

 

‘Ik was de duivel uit The Devil Wears Prada’ 

 

Een systeem veranderen, begint bij het veranderen van de mensen die dat systeem vormen. Hylke Faber, eigenaar van Constancee en het Growth Leaders Network, leidt bedrijven door verandering en helpt hen groeien, door zich te richten op de mens in plaats van de organisatie. Faber neemt ons in vogelvlucht mee op de lange reis die hij zelf heeft moeten afleggen om te kunnen doen wat hij doet. Twintig jaar geleden werkte Faber als strategisch consultant voor bedrijven in New York. “Ik was de duivel uit The Devil Wears Prada.” Hij ging maar door, brandde op, moest zich gewonnen geven, maar ontdekte uiteindelijk mindfulness en meditatie en vond daarin de weg terug. “Natuurlijk wilde ik toen wel meteen de Dalai Lama van meditatie worden, dus ik trok me weken terug in een klooster en leefde als een monnik.” 

Faber brengt het met een knipoog, maar hij maakte een fundamentele verandering door die hij in al zijn kwetsbaarheid laat zien aan de zaal. “Ik was volledig op mijzelf teruggeworpen ontdekte het belang van bewustzijn. Waar komt ons gedrag vandaan? Waarom zitten we vandaag niet allemaal in onze trainingsbroek in de zaal van Lauswolt? Cultuur. Organisaties veranderen niet, mensen veranderen. En mensen veranderen alleen als zij zich bewust zijn van hun patronen, van hun cultuur, hun overtuigingen en angsten. Het begint met bewustzijn.”

Een waardevol inzicht voor iemand die zijn leven heeft opgedragen aan het verbeteren (en dus veranderen) van bedrijven. Fabers focus verschoof. “Elke organisatie is te tekenen als een boom. De strategie, de dingen die we doen, de resultaten die we bereiken: dat zijn de bladeren. De manier waarop we dat voor elkaar krijgen, waar de resultaten op berusten: de organisatie.  De cultuur waaruit we onze werkwijze en ons gedrag motiveren: dat zijn de wortels. Daar zit de essentie. Als je een verandering teweeg wilt brengen, dan moet je daar beginnen.”

Faber vervolgt zijn weg: “Jezelf veranderen begint met jezelf kennen. Wat zijn je drijfveren? Wat zijn je angsten? Ik noem het je uil en je krokodil. Die moet je eerst kennen, voor je ze onder ogen kunt zien en ervan kunt leren. Kijk er met nieuwsgierigheid naar.”

 

‘Wat zijn je drijfveren? Wat zijn je angsten? Ik noem het je uil en je krokodil’

 

De uiteindelijke vraag is natuurlijk: wat betekent dit nieuwe denken voor leiders? “Leiders die in de nieuwe wereld dingen in beweging willen brengen, moeten eerst eens thee drinken met hun eigen krokodillen. Zij moeten zich bewust zijn van hun eigen zwakke plekken, zij moeten zich kwetsbaar op durven stellen: een goede leider in The New World is bereid zijn eigen ego te laten sterven en samen met anderen te werken aan zijn hoger doel.”

“Zolang bedrijven zich blijven richten op strategie en doelen, kan het ieder kwartaal afgelopen zijn. Zodra zij zich richten op het “waarom” achter hun bestaan, kunnen ze vanuit bewustzijn en gedrevenheid mee veranderen, doelen bijstellen, in beweging blijven.” Zo ben je niet alleen klaar voor deze New World, maar ook voor the next one.

 

De mens die beweegt – Mark Vletter

 

“Gisteren was ik aanwezig bij de lancering van een Delta 4-raket. Ik heb een filmpje voor jullie gemaakt.” Mark Vletter, vliegende kiep van Voys Telecom en Devhouse Spindle, speelt even met de verwachtingen van de zaal. Wie zijn ogen dicht doet, is getuige van de jongensachtige, aanstekelijke opwinding van Vletter bij het opstijgen van de raket. Wie zijn ogen open houdt, kijkt naar een ontluisterend simpel beeld van een man die op blote voeten in een zaaltje staat, een virtual reality bril op het hoofd. De ervaring is echt, de technologie ziet er bedrieglijk eenvoudig uit. De boodschap: The New World is Now.

De snelheid waarmee technologische en wetenschappelijke ontwikkelingen elkaar sinds de jaren ‘50 opvolgen, verdubbelt grofweg elke twee jaar. Dat betekent een exponentieel tempo in verandering en groei – een tempo dat niet bij te benen is en een proces waarvan de uitkomsten ongewis zijn. Of, een gedachtenexperiment van Vletter, allang aangebroken zijn: “Stel je even voor dat al die technologische veranderingen elkaar zo snel hebben opgevolgd, dat onze conferentie vandaag een beleving in virtual reality is?”

Vletter kijkt praktisch naar de gevolgen die de snelheid van veranderingen en technologische vooruitgang voor hem als ondernemer hebben: “Voor mijn bedrijf was de consequentie om ouderwetse functies van personeel helemaal los te laten en terug te gaan naar de Golden Circle van Simon Sinek: waarom bestaan wij? Pas als je dat onder woorden kunt brengen, kun je de stap zetten naar hoe je die missie laat landen in de rest van je organisatie. Linear organiseren kan niet in een exponentiele wereld.”

 

‘Groepen mensen met dezelfde rollen zijn geen team, maar een circle’

 

Daaruit ontstond het Voysmodel: “De mensen die bij ons werken, hebben verschillende rollen. We leggen alleen vast waarvoor een persoon verantwoordelijk is. Niet wat zijn taken zijn. Groepen mensen met dezelfde rollen zijn geen team, maar een circle – en iedereen heeft per persoon zo’n vijf of zes rollen. Iedereen kan overal bij, we zijn volledig transparant. En wie nu zegt: ja, maar dit kan alleen met een bedrijf van maximaal vijftig man: we doen dit nu met bijna 100 man in drie verschillende landen. Het kan gewoon.”

Vletter is eerlijk: het kan niet zomaar. Er is een essentiële voorwaarde, namelijk veiligheid. Niet afgerekend worden op fouten. “Wat gebeurt er als je een fout maakt?

Juist, daar leer je van. Ons ontwikkelmodel hebben we daarom ingericht op zo snel mogelijk zoveel mogelijk fouten maken en daar zo snel mogelijk zo veel mogelijk van leren. Zo leren we, zo groeien we. Maar dan moeten mensen zich wel veilig voelen. Dat begint ook bij het erkennen van je eigen sterke en zwakke punten. Om een voorbeeld te noemen: ik ben zelf niet eindverantwoordelijk voor Voys. Daar ben ik namelijk niet zo goed in, eindverantwoordelijk zijn.”

Vletter is de hekkensluiter van de middag, en het levende praktijkvoorbeeld van de verandering die er in mensen – en organisaties – plaatsvindt, als je handelt vanuit intrinsieke motivatie, zoals Hylke Faber kort daarvoor beschreef. Het bestaat al, het gebeurt al. “Twee belangrijke randvoorwaarden: stop met lineair organiseren en start met het creëren van veiligheid en vertrouwen.”

 

Krokodillen in het bos

 

Traditiegetrouw wordt het programma onderbroken met een wandeling. Dagvoorzitter Gerdi Verbeet laat ons echter niet zomaar het bos in gaan; we worden op pad gezonden met een boodschap. “Vraag je tijdens het lopen eens af: wat is mijn krokodil? Waar ben ik bang voor?”.  De vragen maken de tongen los en zorgen voor persoonlijke gesprekken. Zo gebeurt precies wat Verbeet voor ogen had, toen zij de dag opende met de vraag waar technologie en mensen elkaar versterken: persoonlijke verbinding, sociaal contact.

 

En net als de gesprekken misschien wat uit beginnen te waaieren, wordt de aandacht van de wandelaars halverwege stevig vastgepakt  met een fysieke oefening. In ons geval powerposing. Wat gebeurt er als je je kracht niet van binnen naar buiten laat komen, maar van buiten naar binnen? Wat doet het met je als je simpelweg in een sterke houding gaat staan? Als vanzelf wordt je ook sterker. Wij zijn de motor van onze eigen verandering.  En wat zijn onze krokodillen? “Geen tijd”, “te druk”, “ik wil geen fouten maken” – allemaal uitspraken waar we ons na vandaag misschien iets minder makkelijk achter zullen verschuilen.

 

Redmond O’Hanlon

 

Voor het diner begint krijgt Redmond O’Hanlon – een idool van menig aanwezige gast – de vloer. Als jonge avonturier en ontdekkingsreiziger reisde hij in de jaren ’70 over de hele wereld en ontdekte oeroude beschavingen. O’Hanlon verweeft nieuw en oud in elkaar in een verhaal over een wereld van magie en bijgeloof – ooit nieuw voor ons, betoverend. “Today we talked about The New World, transition and change. But out there, there is still an old world, which is a beautiful perspective.”

En met een beetje goede wil zijn er misschien zelfs parallellen te zien tussen de oude beschaving van de Pygmeeën in Afrika die O’Hanlon schetst, en ons eigen tijdperk in transitie. “For Pygmees there was no such thing as personal possession, everything was shared.” Maken wij niet de overgang naar een deeleconomie, waarin bezit minder belangrijk is dan gebruik? En die VR-bril van Mark Vletter, die razendsnel veranderende technologie – voelt dat niet af en toe als sorcery?

Goed, dat gaat misschien wat ver. Gelukkig is daar Armand Schreurs. Net als eerdere jaren waakt de poppenspeler en cabaretier ervoor dat wij onszelf niet te serieus nemen. De hele dag heeft hij stilletjes geluisterd en geschreven, en tijdens het dessert laat hij ons op ontwapenende en soms genadeloze wijze zien wat dat heeft opgeleverd – de zaal en de sprekers krijgen daarmee een mooie spiegel voorgehouden.

 

De nieuwe wereld tegemoet

 

Armand Schreurs laat de zaal achter met tranen in de ogen van het lachen – en toch is het uiteindelijk de oprechte begeestering die in de afsluiting de boventoon voert. Alfred Welink, voorzitter van VNO-NCW Noord en Bert van der Hoek, de nieuwe voorzitter van de Raad van Bestuur van de Friesland Zorgverzekeraar, blikken samen vooruit op wat er nu komen gaat.

Van der Hoek laat zien dat bij De Friesland al volop beweging is, dat zij de nieuwe wereld in de zorg die Jos Aartsen omschreef, zien aankomen en daarin mee zullen bewegen. “De rol van verzekeraars is wat ons betreft nog lang niet uitgespeeld; wij gaan mee in de beweging en vernieuwing. Wij zijn er klaar voor.”

Welink schetst niet zozeer een nieuwe wereld, maar maakt ter afsluiting een korte uitstap naar de voetbalwereld, in het bijzonder de wereld van Johan Cruijff. “Johan Cruijff was kritisch, schopte tegen de gevestigde voetbalorde, was eigenwijs – en maakte daarmee vrienden én vijanden. Pas na zijn dood kwam het besef dat ook de wereld buiten het voetbal een bijzonder mens is verloren. Cruijff toonde zich een van de weinige personen die niet slechts langs de zijlijn commentaar gaven, maar zei werkelijk wat er moest gebeuren om iemand beter te laten spelen. Daarin was hij als onze sprekers vandaag. Zij hebben ons een blik gegeven op hoe de wereld zou kunnen zijn. Onze sprekers hebben ons een glimp van The New World laten zien. Als wij met hetzelfde enthousiasme en dezelfde passie als Cruijff kiezen voor een toekomst waarin we geloven, zijn we ook in staat werkelijk een nieuwe wereld te realiseren.”

 

‘Onze sprekers hebben ons een glimp van The New World laten zien’

 

Met Cruijff is de cirkel rond. We gaan geïnspireerd en een ervaring rijker uiteen. We zijn tegelijkertijd wakker geschud en gerust gesteld: The New World is here. Maar wat ooit nieuw was, wordt oud. Wat oud is, wordt ooit weer nieuw. We zijn voortdurend in ontwikkeling, in beweging. Zo lang wij zelf open blijven staan voor die verandering, eerlijk naar onszelf kijken en nieuwsgierig blijven naar die nieuwe wereld, meebewegen, dan raken we er vanzelf mee vertrouwd en wordt die nieuwe wereld van ons.

Partners