Noordelijk optimisme

Visie VNO-NCW Noord op de kansen van Noord-Nederland

De landelijke werkgeversorganisaties VNO-NCW, MKB-Nederland en LTO Nederland zijn optimistisch over de toekomst van het land. VNO-NCW Noord heeft hun visie vertaald naar de kansen voor het Noorden.

Afgelopen voorjaar hebben de ondernemersorganisaties VNO-NCW, MKB-Nederland en LTO Nederland gezamenlijk een visie geschreven op de economie van Nederland en de rol van ondernemerschap daarin. ‘Optimistisch’ is de titel van deze visie, omdat de drie organisaties de kansen willen benadrukken die Nederland heeft om tot de top van de wereld te blijven behoren.

Ook hier in het Noorden laten wij ons niet zo snel ontmoedigen. Op een aantal gebieden blinkt het noordelijk bedrijfsleven uit en kan het bijdragen aan het verwezenlijken van deze visie. Daarom heeft VNO-NCW Noord een vertaalslag gemaakt van de landelijke visie naar een noordelijke visie.

Bio-based economy

Een belangrijk thema in onze noordelijke visie is de ontwikkeling van een ‘bio-based economy’. De basiscondities in Noord-Nederland zijn gunstig voor de ontwikkeling van een dergelijke duurzame economie. Dit komt onder andere door het relatief omvangrijke landbouw- en natuurareaal, de beschikbare ruimte, de aanwezigheid van diepzeehavens (waardoor grootschalige aanvoer van biomassa mogelijk is) en door de omvangrijke en brede kennisinfrastructuur die aanwezig is. Daarnaast is er een breed draagvlak en goede samenwerking tussen de betrokken partijen in onze ‘Energy Valley’.

In Noord-Nederland zijn een viertal beloftevolle clusters geïdentificeerd. Dit zijn het agro cluster, chemie cluster, energie cluster, en het kennis cluster. Deze clusters beschikken over:

- een sterke en bewezen uitgangspositie en sterk lokaal ondernemerschap

- de aanwezigheid van een trekker die bereid is tot een regiefunctie

- een sterke innovatiebasis, gebaseerd op samenwerking met kennisinstellingen

- voldoende ‘economies of scale’ op basis van eigen productie, invoer van biomassa en samenwerking met naburige regio’s

- een goede samenwerking tussen de verschillende onderdelen van de keten.

Volgens de Sociaal Economische Raad Noord is er in Nederland geen andere regio aanwezig met een dergelijke combinatie van sterke clusters gericht op ‘bio-based’ vergroening. Noord-Nederland lijkt daarom bij uitstek geschikt als een regio met een voortrekkersrol richting een ‘bio-based economy’.

Krimp: meer met minder

Daarnaast richten wij ons op de gevolgen van demografische krimp voor ondernemers. Deze krimp maakt het noodzakelijk dat we de beschikbare beroepsbevolking zo productief mogelijk inzetten. Daarom heeft VNO-NCW Noord zich als strategisch partner verbonden aan het project Noordelijke ProductiviteitsAlliantie (NPAL) van de NOM. NPAL ondersteunt en faciliteert ondernemingen die hun productiviteit willen verbeteren, zie www.npal.nl.

Hoewel de bevolkingsdaling de komende jaren een feit is, denken ondernemers in de regio niet in termen van krimp. Gezamenlijk zoeken zij naar oplossingen om problemen op de arbeidsmarkt tegen te gaan, door bijvoorbeeld nauw met scholen samen te werken. Centraal staat het behoud van de economische waarde, zodat er een goed vestigingsklimaat ontstaat. Dit is mogelijk als de regio kiest voor belangrijke economische dragers in de regio, zoals zorg en agribusiness. Daarnaast is infrastructuur een belangrijk aandachtspunt voor de regio, waarbij zowel tussen dorpen en steden als de digitale ontsluiting aandacht verdienen.

Energie

Ook het energievraagstuk speelt een grote rol in Noord-Nederland. In ‘Optimistisch’ wordt een nieuw kabinet opgeroepen om de belemmeringen weg te nemen voor de bouw van één of meer extra kerncentrales. VNO-NCW Noord ondersteunt deze oproep en pleit ervoor om de bouw van een kerncentrale in Noord-Nederland, bij voorkeur in de Eemshaven, serieus te onderzoeken.

Het opslaan en/of hergebruiken van CO₂ in het kader van de energietransitie blijft een cruciaal speerpunt voor VNO-NCW Noord. Noord-Nederland heeft een groot potentieel gebied van ondergronds bodemgebruik voor bijvoorbeeld Carbon Capture and Storage (CCS), ofwel CO₂ afvang en opslag.

Het Ministerie van Economische Zaken heeft negen gasvelden aangewezen waar CO₂ opgeslagen kan worden. Dit zijn de velden in Annerveen, Bedum, Boerakker, Eleveld, Grootegast, Roden, Sebaldeburen, Ureterp en Zuidwal. De bedrijven Nuon en RWE ontwikkelen onafhankelijk van elkaar een subsidievoorstel voor een demonstratieproject dat technisch, economisch en qua infrastructuur haalbaar is. VNO-NCW Noord steunt het initiatief van deze bedrijven om een veilig demonstratieproject CCS in Noord-Nederland te realiseren.

Talentmanagement

De voorzitters van VNO, MKB en LTO pleiten in hun landelijke visie voor excellent MBO-onderwijs gericht op sleutelgebieden en regionale sterktes. Kennisuitwisseling tussen universiteiten, hogescholen (toegepaste kennis) en bedrijven moet versterkt worden, zodat het bedrijfsleven nog meer kan innoveren.

Talentmanagement in het MKB is één van de vijf thema’s van de strategische agenda van VNO-NCW Noord. De brancheorganisaties FME-CWM, Koninklijke Metaalunie, Bouwend Nederland, Uneto-VNI, AWVN, VNO-NCW Noord en MKB Noord hebben samen het initiatief genomen in de ontwikkeling van een Deltaplan Techniek Noord Nederland.

Het doel van de samenwerkende partijen is het strategisch beleid van het beroepsonderwijs en de arbeidsmarkt in Noord-Nederland te beïnvloeden aan de hand van een gezamenlijk vastgestelde beleidsagenda. Dit willen de brancheorganisaties bereiken door het initiëren van gezamenlijke innovatieveprojecten en activiteiten en het ondersteunen van bestaande initiatieven. Het uiteindelijke doel is om de uitstroom van technisch opgeleiden vanuit het beroepsonderwijs te vergroten en instroom naar het bedrijfsleven te bevorderen.

Randvoorwaarden

Om deze noordelijke visie te kunnen verwezenlijken is het van groot belang dat een goede infrastructuur aanwezig is. In dit kader wil VNO-NCW Noord de besteding van het RSP-pakket van € 2,2 miljard zorgvuldig bewaken. Uitbreiding van Groningen Airport Eelde zal eveneens een speerpunt zijn. De baanverlenging is een essentiële voorwaarde waarvoor VNO-NCW Noord zich sterk maakt, evenals ontwikkeling van een bedrijventerrein in de onmiddellijke nabijheid van het vliegveld.

Ook verdere ontwikkeling van de Eemshaven moet gestimuleerd worden. Ten slotte wil VNO-NCW Noord de Zuiderzeelijn, in een andere vorm, opnieuw op de landelijke politieke agenda proberen te krijgen.

Een andere noodzakelijke voorwaarde voor optimisme is een duidelijke regie. Daarom maakt VNO-NCW Noord zich sterk voor een nieuwe regionale overheid waarbij Drenthe, Friesland en Groningen worden samengevoegd tot één noordelijk landsdeel. Binnen deze noordelijke provincie is er ruimte voor vijftien tot twintig gemeenten met een minimale omvang van 50.000 inwoners en een sterke stedelijke kern.

Internationaal

Uiteraard kijken wij over onze eigen provinciegrenzen heen. ‘Optimistisch’ roept op tot effectieve internationale samenwerking en VNO-NCW Noord onderschrijft dit. Noord-Nederland zou zich in dit verband vooral moeten richten op Noordoost-Europa (Hanzeregio), omdat de politieke as (SNN en Nordconnect) ook die kant op is gericht.

Diverse partijen zoals de Kamer van Koophandel, de provincies, de exportclubs Noord-Nederland en gemeenten hebben internationale activiteiten opgezet. Een duidelijke regie ontbreekt echter. Daarom steunt VNO-NCW Noord het initiatief van de Kamer van Koophandel voor de formatie van een Trade Board Noord-Nederland. Hierin bundelen de betrokken partijen hun inspanningen met betrekking tot internationale handelsbevordering. VNO-NCW Noord zal zelf ook actief meewerken aan betere contacten met het aangrenzende Duitse gebied.

Er dienen in Noord-Nederland een aantal belangrijke strategische keuzes gemaakt te worden om een verstandig beleid te ontwikkelen waarmee de regio zich op de kaart kan zetten. De aanwezigheid van innovatieve sectoren, vooruitstrevende bestuurders en moedige ondernemers maakt dat wij de toekomst voor Noord-Nederland met vertrouwen tegemoet zien!