Noordelijke bijeenkomst Ondernemende Staten

Dinsdag 9 februari jongstleden kwamen zo’n 25 deelnemers van Ondernemende Staten bijeen in het provinciehuis Groningen. Er werd gediscussieerd over de toekomst en de taken van de drie noordelijke provincies, gemeentelijke schaalvergroting en de voortzetting van het project zelf. Dit verslag beoogt niet alle meningen weer te geven, maar schetst een beeld van de bijeenkomst.

‘Maak het huis van Thorbecke op orde’

Twintig commissies zoeken uit hoe en waarop Nederland de komende jaren kan bezuinigen. Regionaal moet hier volgens VNO-NCW Noord een follow-up aan worden gegeven. In dit kader discussieerden de deelnemers van Ondernemende Staten op 9 februari j.l. in het provinciehuis Groningen over ‘een nieuwe regionale overheid’ en de taken van de provincie.

Bert van der Haar, voorzitter VNO-NCW Noord, wekt de discussie op met een pleidooi voor het samenvoegen van de drie noordelijke provincies. Waarom zouden we nog drie provincies in de lucht houden? Hij wijst op de kostenbesparingen die gemaakt kunnen worden, waarbij er in het ambtelijk apparaat ook een kwalitatieve slag te maken is.

De stelling is dat Noord-Nederland zelf het heft in handen moet nemen, lef moet tonen en de regie over de overheid in eigen hand moet houden door de drie noordelijke provincies samen te voegen. Met zijn drieën zijn we de vierde provincie van Nederland en kunnen we meer daadkracht tonen en invloed uitoefenen.

Wat is de toegevoegde waarde van één noordelijke provincie? Een Fries Statenlid geeft aan dat hij er de meerwaarde niet van inziet om Friesland als zelfstandige eenheid los te laten. Ruimtelijke ordening, coördinatie en infrastructuur worden vervolgens genoemd als taken van de provincie, die zij zowel op dit moment als in de toekomst zou moeten hebben. De voordelen van één noordelijke provincie komen daarnaast in het opiniestuk van Bert van der Haar naar voren en worden in de discussie weer naar voren gehaald.

Lambert Zwiers, directeur VNO-NCW Noord, geeft aan dat het Noorden zelf de regie moet pakken, voordat iemand anders/ het Rijk dit doet. De provincies moeten ook in de toekomst een belangrijke rol blijven vervullen, maar dan moet het Noorden zich daar wel op voorbereiden. Bert van der Haar geeft aan dat het Noorden een pilot voor de rest van Nederland zou kunnen zijn.

Regionale schaalvergroting komt ter sprake: er wordt steeds minder door een enkele gemeente beslist. Volgens een van de deelnemers werken we toe naar een situatie waarin we straks ongeveer twaalf regio’s in het Noorden hebben, waardoor een situatie met drie provincies niet meer werkbaar is.

Het Noorden moet niet afwachten, maar lef tonen. Er komen bezuinigingen aan, provincies hebben minder te besteden; problemen kunnen we voor zijn door dit als één noordelijke provincie op te pakken. Schaalvergroting van gemeenten is een gegeven, de vraag is of we afwachten met schaalvergroting op een hoger overheidsniveau of dat we initiatief tonen.

Het Rijk brengt steeds meer taken dichter bij de burger, opschaling van gemeenten is zich aan het voltrekken. Het Noorden zal alleen als één provincie in staat zijn om voldoende financiële middelen uit Brussel te halen, stelt Lambert Zwiers: een gemeenschappelijke aanpak is noodzakelijk. Het middenbestuur is de motor voor de economische ontwikkeling in de regio. Het is daarom van belang om de kerntaken van één noordelijke provincie vast te stellen. Eén daarvan heeft een focus op Brussel.

Een van deelnemers geeft aan dat het een probleem zal zijn om alle 130 Statenleden achter een noordelijke pilot te krijgen. VNO-NCW Noord moet zich volgens hem op de onderbuikgevoelens richten. VNO-NCW Noord stelt dat het vooral van belang is om het onderwerp op de agenda te zetten. Daarnaast zullen wij een poging ondernemen om alle noordelijke Statenleden uit te nodigen voor een bijeenkomst.

De taken van de overheid komen ter discussie. VNO-NCW Noord stelt dat maximaal twee overheden zich met één dossier mogen bezighouden. Er wordt aangegeven dat dit ook zo is vastgesteld, maar dat het de vraag is hoe het in de praktijk verloopt. Het beleid moet zoveel mogelijk op lokaal niveau worden uitgevoerd: ‘lokaal, tenzij…’, zoals dat in Friesland gebeurt.

Bij de discussie over taakverdeling van overheden gaat het vaak om financiën, geeft een van de Statenleden aan. Als een provinciale taak beter bij het Rijk past, dan moet de provincie vaak ook een deel van het budget inleveren.

Lambert Zwiers stelt dat ondernemers duidelijkheid willen van de overheid: wie doet wat? Wat zijn kerntaken van de provincie en wat kunnen gemeenten oppakken? Volgens een van de deelnemers zijn de kerntaken van de provincie: economie, ruimtelijke ordening en cultuur. Op cultureel niveau wordt al als noordelijk landsdeel gedacht.

Project Ondernemende Staten

Aanleiding van de discussie is de enquête die is gehouden in oktober 2009. Het doel van OS is om er na 2011 mee door te gaan en te onderzoeken hoe we de meerwaarde kunnen vergroten.

Deelnemers die geen goede match hebben, kunnen dit aangeven bij VNO-NCW Noord, zodat wij hen kunnen helpen bij het maken van een nieuwe koppeling. Sommige deelnemers willen meer handvatten vanuit VNO-NCW Noord, andere juist niet. De oplossing lijkt te zijn dat VNO-NCW Noord geheel vrijblijvend enkele handvatten en gespreksonderwerpen meegeeft aan de deelnemers, en dat het aan hen zelf is om hier iets mee te doen of dat ze hun eigen weg kiezen.

Daarnaast is het een idee om een match niet vier jaar te laten lopen, maar twee jaar. Als het klikt, blijft het contact toch wel doorlopen. Twee jaar biedt voldoende ruimte om tot elkaar te komen, en als dat niet lukt kan er snel een nieuwe match worden gemaakt.